Fabrikalarda işe alımın asıl maliyeti ilanda değil, ilk 60 günde ayrılan kişidedir: eğitim veren takım liderinin saatleri, hatalı ürün, tekrar ilan, tekrar eğitim. Bu yazı talepten bağımsız çalışmaya kadar yedi adımlık bir süreç önerir; her adımda tutulması gereken tek belgeyi söyler.
1. Personel talep formu
Süreç üretim müdürünün "iki kişi lazım" demesiyle değil, yazılı taleple başlar: bölüm, pozisyon, vardiya, sayı, gerekçe (ayrılan yerine mi, kapasite artışı mı), başlama tarihi, onaylayan. Talep formu olmayan fabrikada kadro sayısı hiçbir zaman bilinmez ve bütçe tartışmaları bitmez.
2. Aday havuzu ve kaynaklar
Mavi yakada en verimli kaynak çalışan referansıdır; ikinci sırada İŞKUR ve bölgedeki meslek liseleri gelir. Her başvuruyu tek listede tutun: ad, telefon, kaynak, pozisyon, durum (arandı / mülakat / olumlu / olumsuz / işe başladı). Olumsuz adayları silmeyin; üç ay sonra aynı pozisyon yine açılır. KVKK gereği aday verisini ne kadar saklayacağınızı (genelde 1 yıl) aydınlatma metninde belirtin.
3. Mülakat: 20 dakikalık yapı
Mavi yaka mülakatında CV değil, üç şey ölçülür: vardiyalı çalışmaya uygunluk (ulaşım, aile düzeni), temel beceri (okuma, ölçme, el becerisi; mümkünse 5 dakikalık uygulama) ve geçmiş iş değiştirme sıklığı. Herkese aynı 8–10 soruyu sorun ve puanlayın; farklı görüşmecilerin notları ancak böyle karşılaştırılabilir. Hattı gezdirin: adayın çalışma ortamını görmesi ilk hafta ayrılmalarını belirgin azaltır.
4. Teklif ve işe giriş evrakları
Teklif sözlü değil yazılı olsun: pozisyon, vardiya, ücret, başlama tarihi. İşe girişte toplanacak standart evrak listesi: nüfus cüzdanı fotokopisi, ikametgâh, diploma, adli sicil, sağlık raporu (işe giriş muayenesi, iş yeri hekimi), askerlik durumu, varsa SGK hizmet dökümü, fotoğraf, banka hesabı, aile durum bildirimi. SGK işe giriş bildirgesi başlamadan en geç 1 gün önce verilmelidir. Eksik evrak listesini kişi dosyasında tutun; çoğu denetim bulgusu "adli sicil kaydı yok" gibi basit eksiklerdir.
5. Oryantasyon: ilk 3 gün
- Gün 1 – Genel: İSG temel eğitimi (yasal zorunluluk, çalışmaya başlamadan önce), kalite politikası, müşteri ve ürün tanıtımı, hatalı parçanın müşteriye etkisi (IATF 7.2.2), iş yeri kuralları, servis ve yemek.
- Gün 2 – Bölüm: Hat tanıtımı, 5S, kalite kontrol noktaları, kime soracağı, acil durumda ne yapacağı.
- Gün 3+ – İstasyon: İş talimatı üzerinden eğitici eşliğinde çalışma; polivalans matrisinde seviye 1.
Her adım için imzalı katılım formu tutun. Oryantasyonu "İK'nın işi" olmaktan çıkarın: 2. ve 3. günün sahibi takım lideridir.
6. Deneme süresi takibi
Deneme süresi en fazla 2 aydır (toplu sözleşmeyle 4 ay). Bu süre bir takvim değil, üç kontrol noktasıdır: 2. hafta, 1. ay, 7. hafta. Her noktada takım lideri tek sayfalık form doldurur: devam, kalite, hız, uyum, karar (devam / destek gerekli / ayrılış). 7. haftada karar verilmezse süre dolar ve iş güvencesi hükümleri devreye girer; çoğu fabrika bunu kaçırdığı için uygun olmayan kişiyle yıllarca çalışır.
7. Bağımsız çalışma onayı
Süreç işe girişle değil, kişinin polivalans matrisinde seviye 2'ye (bağımsız) çıkmasıyla biter. Bunun kriteri yazılı olsun: belirli sayıda hatasız vardiya ya da uygulama değerlendirmesi. Bu tarih, işe alım sürecinin gerçek performans göstergesidir: talepten bağımsız çalışmaya kaç gün geçiyor? Bu sayıyı ölçmeye başladığınızda kısaltmanın yolları kendiliğinden görünür.
İlk 60 günde ayrılmayı azaltan 4 pratik
- İlk gün kişiyi bir "eş" (buddy) ile eşleştirin; sorularını takım liderine değil ona sorsun.
- İlk hafta sonunda 10 dakikalık görüşme: "Beklentinle uyuşan ve uyuşmayan ne oldu?"
- İlk ay geçici olarak gece vardiyasına yazmayın.
- Ayrılan herkese 5 soruluk çıkış görüşmesi yapın; sebepler tekrar ediyorsa sorun adayda değildir.
Ücretsiz şablon
Aşağıdaki İşgücü KPI şablonu işe alımın sonucunu ölçer: personel giriş-çıkış listesi, bu yıl işe giren ve ayrılanlar, personel devir oranı, çıkış nedenleri dağılımı, son 60 günde başlayanlar (deneme süresi takibi) ve bölüm bazlı devamsızlık. Aylık yönetim toplantısı için tek sayfalık pano üretir.
Süreci tek yerde tutmak
Talep formu bir dosyada, aday listesi başka dosyada, evrak listesi klasörde, oryantasyon imzaları kâğıtta olunca "bu kişi nerede kaldı?" sorusu her seferinde telefonla cevaplanır. TAKMOS İK Modülü'nde İşe Alım bölümü talepten bağımsız çalışma onayına kadar yedi adımı tek kayıtta taşır; eksik evrak ve deneme süresi kontrol noktaları kendiliğinden hatırlatılır, işe başlayan kişi özlük dosyasına ve polivalans matrisine otomatik eklenir.
İşgücü KPI
Üst yönetim için tek sayfalık işgücü panosu: aktif kadro, giriş-çıkış, personel devir oranı, ortalama kıdem, devamsızlık oranı; çıkış nedenleri, kıdem dağılımı ve aylık eğilim.
İndir (.xlsx · 78 KB) Tüm şablonlar →